Afundación e Matia Instituto promoven unhas xornadas en Vigo para repensar o envellecemento

Nun contexto de crecente lonxevidade, o reto actual non consiste en vivir máis anos senón en facelo con benestar, propósito e sentido. Partindo desta perspectiva, Afundación desenvolveu hoxe na súa Sede de Vigo as II Xornadas «Coñecendo as emocións», un foro para repensar o envellecemento desde unha mirada positiva que, sen ignorar as perdas e desafíos vitais propios desta etapa, poña en valor as fortalezas necesarias para afrontalos, adaptarse aos mesmos e seguir construíndo unha vida con sentido.   Profesionais e estudantes dos ámbitos social e sanitario, entidades do sector e público xeneral seguiron o encontro celebrado entre as 10 e as 14.00 h.

A iniciativa enmárcase no programa «Coñecendo as emocións», que Afundación impulsa desde 2017 en colaboración con Matia Instituto, e que ten como obxectivo incorporar a dimensión emocional como un eixo estratéxico na forma de abordar o envellecemento e o benestar na vellez.

ENVELLECER É VIVIR

María Teresa Sancho, directora xeral do IMSERSO, unha das maiores expertas sobre envellecemento a nivel internacional e recoñecida por Nacións Unidas como unha das 50 líderes mundiais que máis contribuíron a transformar a sociedade para envellecer mellor, abordou na conferencia inaugural das xornadas o marco estratéxico europeo para un bo envellecemento: «Envellecer é vivir».  Maite Sancho destacou a importancia de que nas políticas públicas «se teña en conta a diversidade das persoas que envellecemos. Estamos nun cambio de paradigma de construción social da vellez. Promovido pola OMS, está previsto que o novo marco estratéxico se aprobe en xuño, tras a diagnose de 53 países, entre eles España, para planificar para o futuro e reformular o que chamamos o contrato interxeracional. O obxectivo é reenfocar para acabar coas desigualdades, poñernos preto das idades, nun contexto de crecente confrontación interxeracional».

Maite Sancho incidiu tamén en que é relevante a nivel individual tomar decisións a tempo, antes de chegar a esta etapa, «que as persoas pensen a fondo como queren vivir, especialmente cando van necesitar apoios a coidados e non deixalo para cando xa están nese momento.». E que, desde as políticas públicas, haxa unha adaptación aos cambios de paradigma «como o do concepto de independencia, un dos aspectos máis destacados desa reforma é darlle protagonismo á autonomía, ver a dependencia con outra mirada».

ADAPTACIÓN, PROPÓSITO E PERTENZA

A filósofa e catedrática de Humanismo e resiliencia social Anja Machielse, pronunciou a conferencia marco «Envellecemento significativo e resiliencia: claves para o benestar emocional na vellez». As súas achegas cuestionan os modelos normativos do envellecemento activo e demostran que o sentido da vellez non depende de grandes proxectos nin de estar permanentemente activo senón de ter vínculos significativos, da identidade, da continuidade vital e da validación emocional.

Na súa intervención Machielse respondeu a como podemos seguir vivindo nesta etapa de maneira significativa e digna. Na súa opinión unha das cuestións relevantes é seguir formando parte dunha rede: «Todas as persoas temos a necesidade de sentir que se nos acepta e que formamos parte de algo maior. A pertenza é unha motivación humana esencial, manter os lazos sociais non é só algo agradable, senón que é fundamental para a supervivencia».

Independentemente da idade, remarcou Machielse, «queremos sentir que a nosa vida ten un propósito pero tamén que está baixo o noso control e é moi relevante tamén a autoapreciación ou autoestima, que unha persoa se respecte e valore a si mesma». A filósofa incidiu tamén na resiliencia, que nesta etapa «ten máis que ver con aprender a vivir nunha nova realidade, é a capacidade de manter o control sobre a vida propia, recuperar o equilibrio e seguir vivindo».

COÑECER AS EMOCIÓNS

Na segunda parte da xornada presentáronse os resultados e experiencias da rede do programa da Obra Social de ABANCA «Coñecendo as emocións», co testemuño de ademais de participantes do programa, de profesionais e investigadores de Afundación, Matia Instituto, e de entidades sociais e de coidados que integran a rede.

Na primeira das dúas mesas redondas abordouse a expresión emocional nos homes maiores, un ámbito escasamente abordado nos programas de envellecemento activo. Nas súas intervencións destacaron como participar nestes programas permítelles «chegar á vellez con máis fortaleza na xestión emocional e menos malestar», ou «a ser máis conscientes do papel que teñen as emocións nas nosas vidas, de que hai cousas que, ata que non lle pos un nome, non as interpretas nin as asumes». Tamén para resolver conflitos instalados no tempo, como remarcou un dos participantes: «levaba loitando cunhas pantasmas moitísimos anos, con tratamento psicolóxico e psiquiátrico, pero non conseguía resolvelos. Con este programa puiden pechar definitivamente o pasado, aceptalo, e aínda que regrese a el xa non me fai dano».

A xornada finalizou cunha mesa redonda dedicada á xestión emocional no ámbito dos coidados. As facilitadoras do programa nas distintas entidades onde se puxo en marcha subliñaron como «oportunidades como esta evidencian que as historias de vida están collas na xestión afectiva. O programa é realmente innovador. Na súa versión adaptada, introduces a persoas que xa teñen problemas de base, de comunicación e de expresión, na xestión emocional, e ves que pequenos retos son grandes logros».

UNHA REDE EN TORNO AO BENESTAR EMOCIONAL

Afundación e Matia impulsaron cos seus programas de benestar emocional unha rede integrada hoxe por 16 organizacións que implementaron o proxecto en 26 localidades de Galicia e Madrid, coa participación ata o momento de máis de 1200 persoas.  O propósito desta rede é compartir aprendizaxes, metodoloxías e poñer en común o coñecemento do conxunto de profesionais que participan na mesma para xerar propostas que contribúan á mellora do benestar emocional a medida que envellecemos.

A experiencia acumulada ao longo destes anos e, especialmente, os testemuños das persoas participantes, mostraron que traballar as competencias emocionais non só contribúe a comprender e xestionar mellor as emocións, senón que tamén favorece procesos vinculados cun envellecemento máis significativo.  Neste sentido, Pedro Otero, director xerente de Afundación, subliñou na apertura destas xornadas o papel dos programas de Benestar emocional de Afundación e Matia, «visible neste foro deseñado para escoitarnos e comprender como este proxecto, absolutamente pioneiro, está a permitirnos abordar un aspecto da nosa saúde individual, pero tamén colectiva, xa que coñecer e poder nomear, identificar e xestionar as nosas emocións é un exercicio absolutamente imprescindible para a nosa mellora persoal e grupal. E esta potente reflexión, na que subxace unha evidente vocación transformadora, determinou o deseño, con Matia Instituto, destes programas»,

Pola súa banda, Erkuden Aldaz, directora de Matia Instituto, subliñou na súa intervención nas xornadas que «necesitamos espazos e métodos para traballar algo que culturalmente non foi fácil. O envellecemento moitas veces vese en cifras pero as emocións son o fío invisible que sostén o noso benestar. Envellecer ben non é envellecer sen dificultades. Con todo contar con recursos para facer fronte a esas dificultades emocionais está máis nas nosas mans e a boa noticia é que todos os estudos din que somos mellores coas emocións cando somos máis maiores».

Imaxes AQUÍ