XAIME QUESSADA

Formado academicamente na Escola de Belas Artes de San Fernando (Madrid), Xaime Quessada completou a súa formación nas viaxes por Europa desde finais dos anos cincuenta. Estudou gravado na Escola de Belas Artes de París e a obra dos grandes mestres no Museo do Prado e noutros principais museos europeos. Pintor multifacético, frecuentou todas as técnicas, tanto o óleo coma a acuarela, técnica mixta, pastel, debuxo ou gravado, traballou na ilustración de libros, no muralismo e no cartelismo, o deseño gráfico e, mesmo, tocou a alta costura; tamén experimentou as posibilidades expresivas da escultura ademais da literatura. Durante máis de cincuenta anos expuxo a súa pintura nas principais cidades de Europa e América: Madrid, Barcelona, Bilbao, Málaga, París, Ámsterdam; Xenebra, Amberes, Stuttgart; Bruxelas, Milán, Oslo, Copenhague, Lisboa, Boston, Nova York ou México, xunto con outras cidades de Venezuela, Colombia, Porto Rico, República Dominicana, Siria, Líbano, Exipto e naturalmente nas principais cidades de Galicia. O seu dinamismo artístico levouno a crear primeiro o grupo O Volter e, posteriormente, Sete artistas galegos, ben representados na Colección de Arte Afundación e que foron esenciais para a renovación da arte galega e a súa incorporación ás tendencias estéticas que predominaban na Europa dos anos sesenta do século XX. Desde finais da década dos cincuenta recibiu importantes premios e recoñecementos a nivel nacional, así como a medalla Castelao da Xunta de Galicia; os seus cadros forman parte das coleccións de arte de museos e institucións públicas e privadas de España, Europa e América e os seus murais e esculturas poden contemplarse nos espazos públicos de diferentes cidades.

Quessada é un pintor atemporal e pluridimensional, imposible de clasificar nos estreitos límites dun estilo concreto ou desde unha perspectiva cronolóxica por etapas. A súa paleta absorbía todos os estilos que atraían a súa atención, movíase entre a abstracción e a multiplicidade do universo figurativo con total liberdade e viaxaba esteticamente do conceptualismo e do informalismo ao expresionismo, ao postcubismo, ao realismo máxico, ao surrealismo, á nova figuración ou á pop art, xogando con esas tendencias nunha especie de mestizaxe estética.

O artista recoñecía sen complexos a influencia dos que consideraba os seus mestres: Picasso, Goya, Rembrandt ou Leonardo. Pero, tal como a crítica percibía, no seu quefacer pictórico sempre hai algo máis ca a herdanza recibida, que o pintor transformaba coa súa particular ollada estética: un espazo compositivo de gran complexidade no que a multiplicidade de figuras, planos e contidos superpostos, en ocasións é de tal magnitude que soamente o seu dominio técnico da materia, da perspectiva e do debuxo o fai intelixible.

As súas obsesións éticas determinaban o seu traballo de creación como produto da confrontación, temática e esteticamente dialéctica, que mantiña entre a súa vontade de convulsionar as nosas conciencias amosándonos todo o horror que o ser humano pode provocar, pero tamén, a súa confianza na humanidade e na posibilidade da utopía. Obras como A guerra, Noalla ou as da Serie negra, que forman parte da Colección de Arte Afundación, testemuñan os horrores da guerra, da violencia sobre os seres humanos, a lacra da pena de morte ou a miseria e a explotación. Fronte á realidade da crueldade humana, opón o idealismo da utopía e da esperanza dun mundo socialmente equilibrado, libre de miseria e fame, que amosaba en series como A música, A danza, Os entroidos, os nus femininos e as maternidades. Esta pintura, tamén está presente na Colección Afundación en obras como A música II e XV, O Mouchiño, Primavera, Outono, O piano, Tempo hiperbóreo ou as maternidades que amosan a harmonía, a serenidade e a beleza do mundo ideal que soñaba o pintor. Moreno Galván vía esta dicotomía da pintura quessadiana como unha confrontación entre o logos e o eros, mentres que Vázquez Montalbán entendía que a representación daquel mundo idílico, lle permitía a Quessada relativizar o poder de todas as cadeas que oprimían os seres humanos.

José Gómez Alén