KOLDOBIKA JAUREGI

Koldobika Jauregi (Alkiza, Gipuzkoa, 1959 – 2024) é considerado un dos escultores vascos máis destacados da súa xeración. Autodidacta nos seus primeiros pasos, iniciou a súa relación coa arte tras finalizar os seus estudos, cando regresou á casa familiar en Alkiza e comezou a traballar con madeira, pedra e metal como un pasatempo. Pronto esa paixón transformouse en vocación ata converterse na súa profesión.

O seu primeiro referente foi o pintor Jesús Gallego (1919 - 2004), quen lle animou a presentar a súa obra en certames xuvenís. Con apenas 19 anos obtivo o primeiro premio no IV Certame Xuvenil de Donostia - San Sebastián (1978), o que supuxo un impulso decisivo na súa traxectoria. Durante a década de 1980 realizou as súas primeiras esculturas públicas e exposicións institucionais, como a celebrada en 1985 na Caixa de Aforros Provincial de Donostia. Tamén foi seleccionado en Ertibil 83 e no Certame de Artistas Noveis de Gipuzkoa. Co apoio de becas e bolsas de viaxe, conseguiu ampliar a súa formación: en 1986 participou nun simposio internacional en Bulgaria e en 1987 traballou en Carrara (Italia) perfeccionando a talla en mármore grazas a unha beca da Deputación Foral de Gipuzkoa.

A consolidación da súa carreira chegou en 1990 coa prestixiosa Beca Zabalaga de Eduardo Chillida, converténdose nun dos grandes fitos da súa carreira. En paralelo, desenvolveu unha intensa actividade expositiva en espazos como o Museo San Telmo (Donostia, 1991) e a Sala Rekalde (Bilbao, 1994) onde realizou a súa exposición “Procesos de traballo”.  Entre as súas esculturas públicas destes anos destaca “Formas de crecemento” feita en pedra calcaria gris Duquesa de Lastur por encargo do Gobierno Vasco para o barrio de Intxaurrondo. Estas obras mostran xa un progresivo tránsito do realismo inicial cara a unha depuración formal máis próxima á abstracción.

Entre 1991 e 2000 residiu como artista convidado no Museum Insel Hombroich de Düsseldorf (Alemaña), onde compartiu experiencias con pintores, escultores, compositores e músicos, entre todos eles a súa futura esposa, a artista Elena Cajaville. Nesta contorna experimental, baixo o proxecto “Arte e Natureza”, introdúcese no estudo das filosofías orientais cuxa influencia marcaría decisivamente a súa linguaxe plástica. Durante este período, as súas figuras simplifícanse, aparecen trípticos e esculturas suspendidas e as formas adquiren un forte compoñente simbólico.

O crítico Martin Robinson subliñou como as súas obras : “superan as fronteiras das correntes estilísticas ou dos encasillamientos”, propoñendo o termo “ecoestética” para definir a capacidade de Jauregi de fusionar arte e natureza.

Na década de 2000, Koldobika  expuxo en galerías como Ekain (Donostia) ou Juan Manuel Lumbreras (Bilbao), con series como “Ouro e Negro” (2002) mostrando a súa evolución e onde a influencia da filosofía oriental resultaba cada vez máis evidente. A súa experimentación con ferro, madeira e gravado uniuse ao interese polo proceso creativo e polo diálogo entre materiais. Esculturas públicas como “Yunque” (2000, Donostia) ou o conxunto escultórico “Memoria Arbórea” (2000, Barakaldo) consolidaron a súa achega no ámbito urbano. En 2004, na Galería Kur, definiu a súa propia postura afastada do espectáculo, interesándose pola simplicidade e polos temas universais, capaces de conectar con diferentes culturas achegando para iso, unha serie de gravados compostos por códices e visións sobre o bosque.

Jauregi compartiu coa chamada Escola Vasca de Escultura (Oteiza, Chillida, entre outros) o interese por integrar arte e natureza, así como a procura do espiritual a través do material. No ano 2010 fundou xunto a Elena Cajaville o espazo experimental “UR MARA” en Alkiza, un lugar no que fusionan arte, etnografía e natureza. Este centro alberga de maneira estable un conxunto de esculturas ao aire libre, así como esporádicas exposicións dos últimos traballos de Koldobika. O artista e crítico Santiago Eraso Beloki –ademais de amigo persoal de Jauregi– definiu UR MAR como “ (...) natureza que está profundamente relacionada coas súas formas artísticas e a súa necesidade vital de habitala (...) como testemuño, Ur Mara, a casa familiar, museo e espazo dedicado á arte e a cultura, que agora mesmo é o seu mellor legado”. 

Eraso referiuse tamén á produción de Jauregi como unha “singularidade barroca” entendida como “un concepto estético que aparece na modernidade como unha constante en determinadas maneiras do quefacer cultural e de certa universalidade formal”.

En 2018 inaugurou en Baiona o “Monólito polo desarmamento de ETA”, unha escultura de aceiro e ferro con forma de árbore cuxo tronco é de machada investida. A obra, concibida como símbolo de paz e memoria, xerou diversas reaccións no ámbito social e político, evidenciando o compromiso do artista con cuestións de actualidade e co poder da arte como vehículo de reflexión colectiva.

Ata os seus últimos anos, Jauregi centrou gran parte do seu labor na codirección de "UR MARA", onde continuou investigando ao redor da relación entre a arte, a natureza e o pensamento simbólico. Finalmente, faleceu o 16 de xuño de 2024.

Na Colección Afundación consérvase a súa obra “Reflexos no bosque”, xilografía sobre madeira que combina o tema concreto coa formalización abstracta. Nesta peza, como en gran parte da súa produción, introduciu símbolos destinados a dialogar con outras imaxes, xerando relatos abertos que dependen da mirada do espectador. Como o propio autor afirma: “que sexa o propio espectador quen desenvolve a súa propia poesía visual, que sexa o espectador o que faga súa a imaxe e non máis miña.”